ADHD Jarosław Uziałło
Aurochs, horses and deer painted on a cave
EU – Praca własna
z https://pl.wikipedia.org/wiki/Lascaux#/media/Plik:Lascaux_painting.jpg
Problem osób z ADHD jest ostatnio coraz częściej dyskutowany – nie ma jednoznacznych odpowiedzi co do natury tego zespołu.
Osoby które mają rozpoznane ADHD charakteryzują się nadaktywnością, problemem z koncentracją uwagi, szybkim nudzeniem się, potrzebą zmian.
Problem nie wydaje się leżeć w występowaniu tych cech, ale w ich nasileniu.
Szacuje się że na świecie ADHD może mieć od 2,5 do 20% ludności.
Przekazywanie cech ADHD wiąże się z genetycznym przekazywaniem mutacji genu w postaci nieco zmienionego receptora dopaminowego DRD4-7R. Jak więc to się stało że przez tysiąclecia cecha ta była przekazywana kolejnym ludziom a nie eliminowana?
Wyobraźmy sobie plemię ludzi, które musi się wyżywić i obronić na sawannie. Ludzie z genem dla receptora DRD4 – 7R o wiele szybciej reagują na bodźce, co z kolei umożliwia im szybsze schwytanie zdobyczy oraz szybsze uniknięcie zagrożenia. Wystarczy do tego kilka osób w danym plemieniu.
Myśliwi muszą się charakteryzować szybką reakcją na bodźce, nieszablonowym myśleniem, dużą energią i szybkością. Z tego powodu cechy ADHD były bardzo pożądanymi w plemieniu.
Pozwoliło to także na ekspansję ludzi po całym świecie. Duża część odkrywców i naukowców posiadała i posiada cechy ADHD.
Ale czy nie stoi to w sprzeczności z deficytem uwagi?
Otóż nie do końca jest to prawda, że osoby z ADHD nie potrafią się koncentrować. U tych osób występuje zjawisko zwane hiperkoncentracją. Jeżeli coś dla takiej osoby stanie się ciekawe , potrafi godzinami się tym zajmować bez przystanku i odpoczynku.
Osoby takie generują wiele nowych i nieszablonowych pomysłów. Jedyny problem jest w tym że często nie umieją wybrać najlepszego rozwiązania ponieważ wszystkie pomysły są najczęściej wartościowe. Dlatego takie osoby w tym zakresie potrzebują często porady.
Jakie zachowania są charakterystyczne dla takich osób?
Już w szkole dzieci takie sprawiają wrażenie niezainteresowanych i sprawiających dużo kłopotów wychowawczych ze względu na nadaktywność i nieszablonowość w realizowaniu swoich pomysłów, co często jest odbierane za zachowania chuligańskie.
W dorosłym życiu osoby takie nie są w stanie wykonywać monotonnej pracy. Jedynie te zajęcia które są interesujące, powodują pełne zaangażowanie takich osób.
Niestety szybkie rozpraszanie uwagi nie sprzyja długotrwałemu zapamiętywaniu bieżących informacji.
W mózgu takie funkcjonowanie jest związane z ośrodkiem nagrody, głównie z neuroprzekaźnikiem dopaminowym. Receptor dopaminowy DRD4-7R musi być silniej i częściej pobudzany przez dopaminę, co oznacza że taka osoba potrzebuje więcej stymulacji i jej poszukuje -stąd to poszukiwanie nowych bodźców i szybkie nudzenie się nieciekawymi rzeczami.
Zapewne nie trudno zauważyć, że osoby takie będą dążyły do uzyskania środków psychoaktywnych, które szybko podniosą poziom dopaminy w mózgu i pozwolą chociaż na krótko złagodzić objawy ADHD. Paradoksalnie po podaniu psychostymulantów osoby takie uspokajają się, koncentrują na bieżących problemach. Podobnie działają gry komputerowe, hazard oraz wszystko to, co szybko podnosi dopaminę w mózgu i daje efekt przyjemności. Natrafienie na pasję takiej osoby pozwala jej uzyskać poziom eksperta, mistrza lub noblisty.
Problemem jest w dzisiejszym świecie to, jak zapewnić dzieciom z ADHD prawidłowy poziom edukacji, jak dobrać metody do ich nauki.
Ponieważ ADHD pierwotnie miało na celu zapewnienie sukcesu podczas polowania czy też obrony, było więc nakierowane na wysoką aktywność fizyczną. Okazuje się że osoby z ADHD powinny mieć na początku dnia dawkę aktywności fizycznej, po której się uspokajają i mogą się koncentrować na lekcjach czy wykładach.
Istnieje szereg metod diagnostycznych ADHD. W obecnej dobie mówi się raczej o spektrum lub nasileniu cech ADHD a nie o tym czy jest ono obecne czy też nie, ponieważ każdy człowiek co jakiś czas wykazuje cechy czy nadpobudliwości, czy nadmiernej emocjonalności, czy nerwowości.
Ważny jest raczej stopień nasilenia tych cech oraz na ile komplikują takiej osobie życie.
ADHD można stabilizować za pomocą odpowiednich metod nauczania, terapii, odpowiedniego środowiska. Również mamy szereg leków zmniejszających objawy ADHD. Jest tylko jedno pytanie – czy przez to osoba taka nie będzie traciła swojej kreatywności, przedsiębiorczości, zdolności do błyskawicznego podejmowania decyzji, hiperkoncentracji?
A może mieli byśmy pomóc takim osobom w rozwoju swoich cech, które niekoniecznie muszą być zaburzeniem wymagającym wdrożenia silnych leków?
Wracamy więc do pytania – ADHD zaburzenie, czy może zespół cech które odpowiednio pokierowane mogą przyczynić się do powstania nowych pomysłów i nowych odkryć?